saitlogo

حمیدرضا جلایی‌پور: جهان مشغول تحسین ایرانیانی‌ است که جلوی ترامپ و نتانیاهو ایستاده‌اند/ تا خطر برای میهن هست، این «حمایت مردمی» هم هست/ نباید خیابان را خالی گذاشت و نباید به ستون پنجم دشمن امکان تخریب داد.

حمیدرضا جلایی‌پور، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، به خبرنگار جماران گفت: در حالی که ترامپ دی‌ماه مردم ایران را تشویق کرد که نهادها را بگیرید و گفت «کمک در راه است»؛ و مزدورانی که در ۱۹ و ۲۰ دی‌ماه فراخوان دادند جوانان معترض و خشمگین مراکز شهرها را تسخیر کنند و آنان را با پلیس درگیر کردند و هزاران نفر جان باختند، افراد معترض در دوازده روز اخیر دیدند که کمک ترامپ موشک به مدرسه دخترانه میناب و خانه‌های مردم بی‌گناه بود. با چشم خود دیدند نوزده هزار نفر مردم بیگناه زخمی‌شدند و هزار و سیصد نفر ایرانی شهید شدند و هزاران نقطه از تأسیسات کشور بمباران شد. خلاصه همه دیدند که کمک ترامپ جنایت و کشتار ایرانیان بود نه کمک بشردوستانه. برای مطالعه متن کامل مصاحبه به لینک زیر مراجعه کنید. https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1701128

ادامه مطلب »

حمیدرضا جلایی‌پور: اصلاح وضع کنونی، هیچ راه‌حل سریع و آسانی ندارد/ حتی جوانان خشمگین و ناامید پس از مشاهده حجم خشونت‌های ۱۸ و ۱۹ دی، عقب نشستند/ سعید آجورلو: اکثریت میانه خشونت‌پرهیز باعث حفظ کشور شد

برای مطالعه متن کامل مصاحبه به لینک زیر مراجعه کنید https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1697283

ادامه مطلب »

📝یک ارزیابی اولیه (و موقت) از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴

در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ چهار موج اعتراضی داشتیم که هر کدام علل خاص هم داشت (و هم اکنون وارد موج مبهم پنجم شدیم). موج اول اعتراضات کسبه شهری بود که علت شعله‌ور شدنش افزایش نرخ ارز بود. حاکمیت و دولت با این اعتراض همدلی کرد و نیروی انتظامی هم کنار معترضین بود و کم هزینه مدیریت شد. موج دوم اعتراضات در شهرهای کوچک که با بیکاری بالای چهل در صد روبرو بودند، بود-مثل شهرهای ملکشاهی و آبدانان. در این اعتراضات جاهایی که معترضین به پایگاه نیروهای امنیتی نزدیک شدند درگیری‌ها شدید شد. موج سوم اعتراضات خشونت آمیز در شهرها مهم کشور بود که با فراخوان پسر شاه در ساعت هشت شب پنج‌شنبه و جمعه شروع شد. این موج با شدیدترین خشونت ها همراه بود که در اعتراضات قبلی ایران سابقه نداشت. حاملان این تخریب که حکایت از جنگ شهری می‌کرد، در درجه اول جوانان در تعلیق و عصبانی (یعنی جوانان بیکار، کم تحصیل و کم مهارت) بودند (عامل جوانان خشمگین).

ادامه مطلب »

گفت‌وگو با مردم از تشدید اعتراضات جلوگیری می‌کند.

حمیدرضا جلایی‌پور، جامعه شناس و استاد دانشگاه معتقد است اعتراضات صنفی روزهای اخیر، نتیجه ناترازی‌های سال‌های گذشته است. به اعتقاد او گفت‌و‌گو با معترضین از تشدید اعتراضات جلوگیری می‌کند اما راه‌حل اساسی حرکت در مسیر توسعه کشور است. این جامعه شناس همچنین تأکید دارد که جنگ روانی دونالد ترامپ در ایران موفقیتی کسب نخواهد کرد. پذیرش رسمی حق اعتراض از سوی رهبر معظم انقلاب و رئیس‌جمهوری در چند روز گذشته، چه پیام‌ها یا نشانه‌هایی را در خود دارد؟پذیرش اعتراض کسبه از مسئولان کشور و رئیس‌جمهوری کار مسئولانه‌ای بود. روشن است که در اعتراضات، برخی هم هستند که ممکن است عمل و کلام خشونت‌آمیز داشته باشند. ولی در ٩ روز گذشته جریان اصلی اعتراضات مردم بحق و خشونت‌پرهیز بود. اتفاقاً دو خصیصه در اعتراضات اخیر نسبت به اعتراضات گذشته مهم بود. یکی پذیرش اعتراضات از سوی مسئولان و دیگری عملکرد نیروی انتظامی که تلاش کرد در کنار مردم باشد. البته در برخی موارد معدود حملاتی به پلیس هم شد که طبیعی است

ادامه مطلب »

عبور از این وضعیت تنها با اتحاد ممکن است.

حمیدرضا جلایی‌پور، استاد جامعه‌شناسی سیاسی می‌گوید در ایران شکاف‌های زیادی وجود دارد و این شکاف‌ها غیرقابل کتمان است و تا کشور در مسیر توسعه قرار نگیرد، این شکاف‌ها پرنخواهد شد. او می‌گوید به‌رغم وجود این شکاف‌ها اما وضعیتی که کشور در آن قرار گرفته، باعث شده که الزام این موضوع احساس شود که عبور از وضعیت موجود تنها با اتحاد و کنار گذاشتن برخی از شکاف‌ها ممکن است.  ‌با توجه به وضعیت فعلی که کشور در آن قرار دارد، تحلیل شما از شکاف‌هایی که در جامعه بین نیروهای سیاسی – اجتماعی و همچنین بین سیستم سیاسی و مردم وجود دارد چیست؟ با توجه به آنچه در سال اخیر اتفاق افتاد، عمق این شکاف‌ها چقدر است؟ در کشور ما شکاف‌های متعددی وجود دارد؛ مانند شکاف میان جامعه و حکومت؛ یا شکاف اقتصادی بین دارا و ندار؛ یا شکاف نسلی بین متولدین دهه هشتاد، هفتاد و شصت با متولدین دهه بیست و سی که پست‌ها را رها نمی‌کنند؛ یا شکاف جنسیتی بین

ادامه مطلب »

چرا به ایرانیان باید امیدوار باشیم.

✍️ روشن است که کشور با ناترازی‌های متعدد روبه‌روست و کثیری از مردم در رنج هستند و به‌حق ابراز نارضایتی می‌کنند. ✍️ باز روشن است که در مسیر حکمرانی می‌شد کار به اینجا نرسد، اما متاسفانه رسیده است. ✍️ اما در شرایط فعلی، ایران با تهدید «مجدد» دشمنان جنایتکاری مثل #نتانیاهو و #ترامپ روبه‌رو شده‌ است، جنایتکارانی که کارنامه‌ آنها در سوریه و ونزوئلا آشکار است. ✍️ اما چرا من به عبور ایرانیان از این پیچ جنگی امیدوارم: چون در این شرایط حساس تاریخی سه نیروی مهم کشور، یعنی حاکمیت و دولت و نیروهای جامعه مدنی مسائل اساسی کشور را منکر نیستند و به دنبال درمان آن هستند. ✍️ دولت پزشکیان برخلاف گذشته صدای اعتراض مردم را شنید و با آن همدردی و همراهی کرد و با اصناف در تعامل است. ✍️ حاکمیت به‌وسیله نیروی انتظامی در کنار مردم بود و هست و بجای سرکوب از امنیت آن‌ها دفاع می‌کند. مگر این‌که سلول‌های ستون پنجم اسرائیل و مجاهدین خلق (فرقه

ادامه مطلب »

زمینه و ماهیت اعتراضات نهم دی 1404

آقای جلایی پور! ارزیابی شما از اعتراضات اخیر دی ماه چیست و برخی می گویند این تکرار حادثه دی 96 بوده است؟ بر اساس مشاهده مستقیم می‌شه گفت این اعتراضات در روزهای هشتم و نهم دی‌ماه معیشتی بود و حاملانش مغازه‌داران بودند. فروشندگان بلور میدان شوش، موبایل فروش‌ها، لاستیک فروش‌ها، فروشندگان قطعات تاسیسات و غیره. عمده تظاهرات نهم دی از کسبه و کارکنان مغازه‌ها بودند. از شغل‌های جدید مثل پزشکان، مهندسان، پرستاران و معلمان کمتر بودند. عمده اعتراضات در تهران و وسط شهر بود در نهم دی ماه هم در چهار پنج محیط دانشگاهی اعتراضات دانشجویی محدود بود. ولی روز آخر کلاس‌ها هست و دو هفته دیگر هم امتحانات شروع می‌شود و دانشگاه اوایل اسفند فعال می‌شود. اما این به این معنا نیست که در روزهای آینده دانشگاه اعتراض نمی‌شود. ممکنه بشود. باید دید. اعتراض ٩۶ و نهم دی‌ماه ١۴٠۴ در دو چیز شبیه هم بودند. یکی زمینه هر دو اعتراض یکی است. حاکمیت دو دهه هست دنبال توسعه نیست،

ادامه مطلب »

هنوز نشانی از تصحیح مسیر نیست…

اینکه در پانزده سال گذشته تعداد فقرا زیاد شده، روشن است که یک خطر بالقوه-و بالفعل برای انسجام اجتماعی و ثبات سیاسی کشور است. در این میان، دو نیرو از حیث سیاسی خیلی اهمیت دارند، که جا دارد حاکمیت و جامعه مدنی برای کاهش آن، شب و روز دنبال چاره‌جویی باشند. اما متاسفانه به نظر می‌رسد بخشی از حاکمیت این دو نیرو را دارند تحریک می‌کنند و به هیچ‌کس هم پاسخگو نیستند. یکی تعداد جوانان چهار بعدی است (یعنی جوانان بیکار، بی‌تحصیل، بی‌مهارت، و در خانه هم ماوا ندارند) که روزها و تا پاسی از شب در خیابان‌ها به‌قول مردم عادی «عاطل‌‌اند»، و یا در خانه سربار خانواده‌اند. به نظر می‌رسد از حدود یازده میلیون جوان ١۵ تا ٢۴ساله ایرانی حدود دوونیم میلیون «جوان ویلان» داریم (متاسفانه تعداد زنان این جمعیت بیشتر از مردان هستند). مشکل این جمعیت فقط پیوستن به خیزش‌ها نیست این جمعیت خیلی مساعد پیوستن به بزه، قاچاق و کارهای پرخطر هست. به نظر می‌رسد اگر این

ادامه مطلب »

حاشیه گرامیداشت هشتادمین سالگرد تولد دکتر عبدالکریم سروش

پنجاه و سه سال پیش در دبیرستان علوی دانش‌آموز بودم که با دکتر سروش که معلم ادبیات فارسی ما بود، آشنا شدم. و از سال ۵۶ هم اولین کتاب او را تحت عنوان «نهاد ناآرام جهان» خواندم و از آن زمان درس‌گفتارها، سخنرانی‌ها، مقالات و کتاب‌های او را می‌خوانم، و بهره می‌برم. اینک می‌خواهم به هشت نکته اشاره کنم. ١-من در این نیم قرن اساتید زیادی را تجربه کردم و از آن‌ها یاد گرفتم و می‌گیرم، اما عبدالکریم سروش بهترین استاد من بود. من از او روش تفکیک مفاهیم، نحوه تقسیم‌بندی کردن موضوعات پیچیده را در مباحث انسانی آموختم. نوشته‌های مرحوم شریعتی مرا به وجد می‌آورد دروس سروش مرا بیشتر به فکر وا می‌داشت. شیرین‌ترین لحظات زندگی من وقتی بود که در کلاس‌های سروش بودم و چیزی یاد می‌گرفتم. بارها به دکه‌های روزنامه‌فروشی مراجعه می‌کردم تا هر چه زودتر مجله کیان را بخرم تا مقاله سروش را بخوانم. ٢-در طی این نیم قرن هربار که سخنرانی‌های جدید سروش را از

ادامه مطلب »

صحبت های حمیدرضا جلائی پور، عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران، که در دومین همایش ملی وضعیت اجتماعی ایران در دانشگاه علامه طباطبایی ارائه شده است.

ارزیابی چهار راه عبور از پیچ جنگی طرح بحث من در همایش اخیر انجمن جامعه شناسی ایران درباره نارضایتی‌ها و پتانسیل اعتراضی جامعه ایران تحت عنوان «افق اعتراضی در جامعه …» نوشته‌ای ارائه دادم و قصد تکرار آن بحث را ندارم. در نوشته مذکور به بر دو نکته تاکید داشتم. اول این که جامعه ایران ناراضی است ولی این که در آینده آیا خیزش اعتراضی رخ می‌دهد یا نه، قابل «پیش‌بینی» دقیق نیست، ما بیشتر می‌توانیم بر اساس روندهای گذشته حدس‌هایی راجع به آینده بزنیم. نکته دوم این بود که در نیمه دوم دهه هفتاد و نیم اول دهه هشتاد مسامحتا جامعه ایران یک «جامعه جنبشی» بود. زیرا چهار جنبش اصلاحات، زنان، دانشجویان و جوانان در جامعه فعال بودند و البته در برابر این جنبش‌ها، مقاومت اسلامی بخشی از جامعه هم حضور داشت. اما با عدم پاسخگویی حکومت به مطالبات این جنبش‌ها از دهه نود جامعه ایران با خیزش‌های اعتراضی «ناجنبشی» (مانند اعتراضات ٩۶ و ٩٨ و ١۴٠١) روبرو شد.

ادامه مطلب »

افق اعتراضی در جامعه «جنبشی»، و «ناجنبشی» و «در شرایط جنگی» ایران

اصل مقاله ارائه شده برای همایش کنکاش‌های مفهومی انجمن جامعه شناسی ایران که در ۱۵ مهرماه ١۴٠۴ در دانشگاه تهران برگزار شد. ١-«جامعه» جنبشی یک نظریه شناسنامه دار در «جامعه‌شناسی جوامع پساصنعتی» است، که پیشکسوت این بحث مرحوم آل‌تورن فرانسوی است که خوشبختانه کتاب‌های او به فارسی ترجمه شده است. او بیست و پنج سال پیش به ایران سفر داشت، اما محتاط بود که در دوره جنبش‌های دانشجویی سال ٧٨، جوانان، زنان و اصلاحات در ایران، جامعه ایران را «جامعه جنبشی» بنامد. (١). ٢-با این همه درباره اعتراضات و جنبش‌های جامعه ایران (دانشجویان، جوانان، زنان، اعتراضات سندیکایی و ….) بیش از دو دهه هست حداقل سه دسته مفهوم‌پردازی شکل گرفته و کتاب و مقاله نوشته شده است. در شرایط فعلی نکته مهم توجه به تغییرات این «مفهوم‌پردازی‌ها» است.  دسته اول، مطالعات آصف بیات است که از جنبش‌های مبتنی بر «پیشروی آرام» در ایران صحبت می‌کرد که مهمترینش جنبش زنان بود. نکته مهم این است که این نظریه پرداز از خیزش

ادامه مطلب »