همایش‌ وفاق و ساده سازی سریع

جناب آقای دکتر علی سرزعیم (اقتصاددان) در یاداشت کوتاهی (قابل دسترس در کانال@ali_sarzaeem) مرقوم کرده‌اند، من در سمینار وفاق شرکت نکردم.در توضیح این عدم شرکت تصریح کرده‌اند: چون وفاق یعنی معامله. معامله هم یعنی معامله با اصول‌گرایان پرقدرت. خب این دیگر سمینار نمی‌خواهد. چرا این قدر باید پول خرج کرد و چرا محققان باید علم خود را پای قدرت بریزند!بعد هم تاکید کرده‌اند محصولات کار این نوع همایش‌ها که قبلا هم برگزار می‌شده فایده نداشته است. و بقول ایشان محصولش «صفر مطلق» بوده است! بعد برای تاکید بیشتر بر ادعای خود به بی‌حاصل بودن همایش اعتدال در دوره آقای حسن روحانی (که در سال ٩٣ برگزار شد و مقالات آن در هفت جلد چاپ شد) اشاره کرده‌اند. به نظر می‌رسد و احتمالا آقای سرزعیم اطلاعات دقیقی از چگونگی شکل‌گیری همایش اعتدال و چگونگی تدوین مقالات آن نداشته‌اند، موضوعی که با یک جستجوی گوگلی بهتر روشن می‌شد. آن همایش یک کار جمعی وسیع بود که زیر نظر انجمن علمی جامعه شناسی

ادامه مطلب »

ابراهیم نبوی و نظر آقای مهاجرانی درباره «جامعه»

مقدمه: ❇️در روز ٢٨/١٠/١۴٠٣ در اتاق «روزگار» کلاب‌هاس به مناسبت درگذشت تاسف‌بار سید ابراهیم نبوی، مراسم یادبودی از آشنایان ایشان تشکیل شده بود. ❇️ابراهیم نبوی نویسنده و طنز‌پرداز سیاسی برجسته ایرانی و نویسنده تاثیر‌گذار ستون پنجم در روزنامه جامعه، بود. آقای مشیری مدیر محترم اتاق روزگار، بخاطر این که من و آقای ماشالله شمس‌الواعظین مدیرمسول و سردبیر این روزنامه بودیم، برای شرکت در بحث و ذکر خاطرات دعوت کردند و ما هم در برنامه حاضر شدیم. ❇️ده‌ها نفر از همکاران و دوستان ابراهیم نبوی (مانند آقایان مسعود بهنود، نامور حقیقی، خانم‌ها لیلی فرهاد پور و …) در این برنامه پنج ساعته صحبت کردند و از ویژگی‌های مرحوم ابراهیم نبوی سخن گفتند. (این برنامه در کلاب هاوس در دسترس است). 📝درباره ابراهیم نبوی ❇️من هم در هنگام صحبتم از «اهمیت فرهنگی» کار ابراهیم نبوی سخن گفتم و بر سه نکته اشاره کردم. ❇️یکی این که ابراهیم نبوی سنخ جدیدی از «طنز سیاسی» را به عرصه عمومی ایران معرفی کرد. او در

ادامه مطلب »

سید ابراهیم نبوی نازنین

ابراهیم نبوی (آبان ١٣٣٧- دی ١۴٠٣ و ۶۶ ساله)، نویسنده و طنزپرداز شهیر ایرانی، در خارج از کشور، به رحمت خدا رفت. من با او در دوره لیسانس هم‌‌دوره بودم، در اداره کل اجتماعی وزارت کشور، با او در تحلیل امور کردستان همکاری کرده بودم. ابراهیم نبوی نویسنده خلاق و پرکاری بود. فشارهای امنیتی علیه او از یک دهه قبل از سال ۷۶ شروع شده بود. پس از پیروزی خاتمی در انتخابات دوم خرداد ۷۶ در روزنامه جامعه، او عضو فعال تحریریه روزنامه جامعه ، توس، نشاط، عصرآزادگان و …بود. توانایی و شخصیت طنز‌پرداز او در روزنامه‌های دوم‌خردادی بود، که اوج گرفت و به ایرانیان معرفی شد. یکی از اساتید و از نواندیشان برجسته دینی در روزنامه جامعه او را مهمترین طنزپرداز تاریخ معاصر می‌دانست. طنز او درباره حافظ را متنی تاریخی می‌دانست. نبوی معمولا در تنگنای مالی قرار داشت و از راه روزنامه‌نگاری و نوشتن ارتزاق می‌کرد. همه او را به طنز می‌شناسند، اما نبوی جامعه‌شناس خبره‌ای هم بود،

ادامه مطلب »

خالص‌گرایان دست و پا می زنند تا دولت پزشکیان را پایین بکشند/ گروه فشار در دولت احمدی نژاد، ارتزاق دلاری می کرد.

آقای جلایی پور! این روزها فشار تندروها به دولت چهاردهم و حتی تصمیماتی چون بررسی FATF، احتمالات درباره مذاکرات رفع تحریم ها و برگزاری تجمعات اخیر علیه قالیباف و پزشکیان بیشتر شده است. به نظر شما پشت پرده این فشارها چیست؟ پشت پرده و روی‌ پرده ندارد. آن نیروی خالص‌گرا که به رغم استفاده از امکانات حکومتی، برخلاف انتظارش در انتخابات ریاست جمهوری دوره چهاردهم شکست خورد، ول کن معامله نیست. این نیرو قبل از انتخابات اخیر حضور خود را در دولت ابدی می‌دید، حالا می‌بیند پیاده شده است. لذا ساده‌انگارانه و بدون ملاحظه منافع ملی، دست‌وپا می‌زند و علاقه دارد دولت‌ پزشکیان را با پست‌های فیک در شبکه‌های مجازی به پایین بکشد و در فنجان طوفان می‌کند. از این نظر این نیرو بطور نانوشته با سرنگونی‌طلبان وحدت عمل دارند! سرنگونی‌طلبان هم مهمترین مشکل خود را همین رویکرد و دولت وفاقی پزشکیان می‌دانند و ماهواره‌هایشان مشغول تخریب هستند. تندروها با اتکا به امکانات حکومتی اخبار فیک می سازند و در کار دولت

ادامه مطلب »

سه دلیل برای پیوستن ایران به اف‌ای‌تی‌اف

مصاحبه با خبر آنلاین ۱۱/۱۰/۱۴۰۳ آیا امکان دارد که در دولت جدید، مجمع از لجبازی خود دست بردارد و این مورد را به تصویب برساند؟خصوصا با نظر مساعد رهبری، راه برای تصویب این مورد هموار خواهد شد؟ بالاخره مخالفان سرسخت اف ای تی اف، کوتاه خواهند آمد؟ به نظر من با توجه به نظر مساعد رهبری، ایران به اف‌ای‌تی‌اف خواهد پیوست و این موضوع به رغم تاخیر و زیان بسیار، به زودی حل می‌شود، من در این جا به چهار زمینه و دلیل اشاره می‌کنم. اول این که کسانی که با اف‌ای‌تی‌اف مخالف بودند اغلب افرادی بودند که در دو دهه گذشته (از ١٣٨۴ به بعد) اساسا با فرایند توسعه ایران مخالف بودند و آن را امری غربی می‌دانستند. اما هم اکنون در شرایطی هستیم که این آقایان به عینه زیان‌های مخالفت با توسعه (و مقتضیات آن را مثل روابط شفاف مالی با اقتصاد جهانی) را در ایران می‌بینند. بعنوان نمونه می‌بینند که در یک دهه گذشته ده میلیون به

ادامه مطلب »

جلسه با معاون اول

امروز ٨/١٠/١۴٠٣ جمعی از اهالی علوم اجتماعی (مانند دکتر فراستخواه، دکتر سراج‌زاده، دکتر ضیا هاشمی و دیگر همکاران) با دکتر محمدرضا عارف، معاون اول ریاست جمهور، نشستی درباره مشکلات جامعه داشتند. در این جلسه در فرصت کوتاهی که بود، بر چهار نکته زیر تاکید کردم. ١-لزوم تغییر سیاست‌های گذشته شرایط کنونی جامعه ایران «سخت» است. اما این شرایط که به شرایط ناترازی‌ها مشهور شده، یک شبه بوجود نیامده است. حداقل ریشه‌های آن‌ها را می‌توان در دو دهه اخیر یعنی از ١٣٨۴ به بعد جستجو کرد. در این مدت سیاست‌های داخلی و خارجی پرهزینه‌ای در دستور کار قرار گرفت. در داخل از سازوکارهای «جمهوریت» دوری شد و به سوی «حکمرانی» مرامی و خالص‌گرا حرکت شد. در حوزه سیاست خارجی، سیاست‌ها در خدمت توسعه اقتصادی ایران قرار نداشت. لذا جامعه ایران از حیث اقتصادی ضعیف و فقیر شد و دولت نیز در ارائه خدمات عمومی نیز در حال ضعیف شدن است. با این همه توجه داشته باشیم که جامعه از حیث اقتصادی

ادامه مطلب »

دو نیروی استعفاطلب

١-چرا پس از سقوط بشار اسد در سوریه، پیشنهاد استعفای پزشکیان رئیس دولت کمی در فضای‌مجازی لایک می‌گیرد؟ به نظر می‌رسد در فضای‌مجازی در موضوع استعفا دو نیرو در فضای سیاسی کشور نفع مشترک پیدا کرده‌اند، و هر دو نیرو بر تنور استعفا می‌دمند.‌ یکی سرنگونی‌طلبان هستند که نتایج انتخابات ریاست جمهوری را یکی از موانع فروپاشی سیاسی می‌دانند. این نیرو اولا ضربه به موتلفین ج.ا در لبنان و سوریه را و ثانیا پیروزی افراد تندرو در اطراف ترامپ را یک فرصت برای ایجاد فشار موثر بر جمهوری‌اسلامی می‌دانند. این نیروی سرنگونی‌طلب می‌داند که به احتمال زیاد قدرت‌های غربی مستقیما وارد جنگ با حکومت ایران نمی‌شوند، چون این حمله مستقیم، وحدت را در میان مردم ناراضی علیه نیروی متجاوز بیشتر می‌کند. اما سرنگونی‌طلبان می‌دانند اگر شورشی در ایران بخاطر ناترازی‌ها بپا شود آن‌گاه قدرت نتانیاهو-ترامپ برای حمله و تشدید بحران دست بازتری پیدا می‌کند. لذا برای این نیرو دفاع از استعفای پزشکیان شعار خوبی است. اولا سرنگونی‌طلبان را زیاد با

ادامه مطلب »

زمان تصمیم سخت فرا رسیده است. گزیده‌ای از گفتگوی محمد سرافراز و حمیدرضا جلایی‌پور

🔻محمد سرافراز: شرایط امروز کشور مشابه شرایط پایان جنگ است. به لحظه‌ای نزدیک می‌شویم که نظام باید تصمیم سخت بگیرد. جنگ امروز یک جنگ چندجانبه است. کشور در سه جبهه درگیر مسائل پیچیده است، در منطقه، نظام بین‌الملل و در سیاست داخلی. یک انقلاب در حکمرانی لازم است، اگر می‌خواهیم انقلاب دیگری در کشور رخ ندهد! 🔻حمیدرضا جلایی‌پور: موقعیت امروز کشور به‌نحوی است که اگر از امکان وفاقی که ایجاده شده است استفاده نکنیم، شرایط بحرانی می‌شود. برای اتخاذ تصمیم‌های سخت لازم است اجماعی در حاکمیت شکل بگیرد، آمدن پزشکیان این امر را تسهیل می‌کند. یکی از مسائل پیش‌روی کشور جانشینی است؛ این امر باید به‌نحو شایسته انجام شود.

ادامه مطلب »

کتاب میهن دوستی مسئولانه در گفتگو با حمیدرضا جلایی پور/ ماه‌های پیش رو خیلی حساس است.

ناسيوناليسم يا ملي‌گرايي با هر تعريفي يكي از جذاب‌ترين و پرطرفدارترين ايدئولوژي‌ها نه فقط در ايران امروز بلكه در سراسر جهان است. بيشتر مردم در همه جاي دنيا به كشور و ميهن و وطن خود مي‌نازند و به آن افتخار مي‌كنند و آن را عاشقانه دوست دارند و بعضا براي آن ازخودگذشتگي و ايثار مي‌كنند و حتي برخي حاضرند جان خود را فداي وطن كنند. اين عشق و علاقه از ديد عموم عقلا امري ممدوح و محترم است و كمتر كسي آن را ناپسند مي‌شمارد. البته ناسيوناليسم تعريف‌ها و صورت‌ها و اشكال مختلفي دارد. بعضي از انواع آن مثبت و سازنده و برخي مخرب و نگران‌كننده است. در ايران ما هم ايران دوست‌ها، خواه خود را ناسيوناليست بدانند يا خير، كم نيستند و هر يك به شكلي اين علاقه‌مندي و دلبستگي را نشان مي‌دهند. حميدرضا جلايي‌پور، جامعه‌شناس و از فعالان سياسي در كتاب تازه‌اش با عنوان جستارهايي درباره ايران و ميهن‌دوستي مسوولانه به نقد و ارزيابي ناسيوناليسم ايراني و صورت‌ها

ادامه مطلب »

مسئله جانشینی و بحران در ایران

مناظره محمد سرافراز و حمید رضا جلائی‌پور 🔻محمد سرافراز: شرایط امروز مشابه بعد از عملیات کربلای ۵ است، که بیشترین تلفات را داشتیم. تا پیش از آن شعارهای بزرگی داده می‌شد، اما شرایط طوری شد که چاره‌ای جز پذیرش آتش‌بس نداشتیم. ما داریم به یک دوراهی استراتژیک نزدیک می‌شویم. در سال ۱۳۶۸، شرایط پذیرش جانشین امام با امروز متفاوت بود، مردم جانشین ایشان را می‌شناختند و خیلی راحت پذیرفتند. اگر وفاق قرار بود اصلاحاتی رقم بزند، در دولت آقای رئیسی می‌بایست رخ می‌داد. 🔻حمیدرضا جلایی‌پور: شرایط امروز مشابه شرایط ماقبل از دست‌دادن فاو است. امکانی برای ما به شکل وفاق ایجاد شده است که باید از آن استفاده کنیم، پیش از بحرانی شدن وضعیت. برای مسئله جانشینی هم که یکی از مسائل پیش‌ روی ایران است، لازم است از الان در خصوص آن تصمیم بگیریم، مشابه انتخاب جانشین در دهه اول انقلاب. وفاق نیز تنها زمانی موضوعیت دارد که صدای بخش ناراضی جامعه هم شنیده شود، در دولت قبل چنین

ادامه مطلب »

چرا به موقع نمی‌توانیم برای رخدادها و سیاست‌های پرهزینه تصمیم بگیریم؟

بعضی رخدادها و سیاست‌ها در جمهوری اسلامی جنبه هویتی پیدا می‌کند، و تغییر آن‌ها به منزله شکست هویتی نظام تلقی می‌شود. مثل قصه تداوم گروگانگیری؛ تداوم جنگ پس از آزادی خرمشهر؛ سیاست خارجی مخالف آمریکا؛ مطبوعات مستقل بعنوان خانه دشمن؛ سمن‌ها و نهادهای مدنی بعنوان ابزار نرم براندازی‌؛ تلقی این که دو لایحه دوقلوی خاتمی ابزار تضعیف نظام هست; شعار محو اسرائیل; استفاده از ابزار گزینش و بازنشستکی برای بیرون‌راندن شایستگان از بوروکراسی، پوشش اجباری، اف‌ای‌تی‌اف و مثال‌های دیگر. معمولا اجماع کار کارشناسان در ارزیابی انتقادی و تغییر این رخدادها اثر گذار نیست. کارگزاران «دولت عمیق» در تامین اهداف سیاست داخلی و خارجی این سیاست‌ها را دنبال می‌کنند و یا از رخدادهای مذکور حمایت می‌کنند. این امور «هویت‌بخش» ادامه پیدا می‌کند تا دولت عمیق در ایران در عمل از «واقعیت سیلی» بخورد . آخرین آن ورود «جنگ مستقیم» حزب‌الله و ایران با اسرائیل بود، که اینک با سیلی و ضربه مهلک به حزب‌الله و سقوط سریع اسد مواجه شد. متاسفانه

ادامه مطلب »

پاسخ به چهار سوال درباره وفاق

حمیدرضا جلایی‌پور، جامعه‌شناس و فعال سیاسی، به چهار پرسش “راهبرد” درباره #وفاق_ملی پاسخ داد که در پی می‌آید: تعریف وفاق ملی و این که آیا به وفاق ملی معتقدید یا خیر؟ از وفاق دو نوع تعریف می‌شود ارائه داد. یکی تعریف “ترجیحی” است این که آیا وفاق و هم‌زیستی بین جریان‌های تشکیل‌دهنده حکومت؛ یا همزیستی میان حکومت و نیروهای درون جامعه و یا همزیستی میان اقشار درون جامعه چیزی خوبی است یا نه؟ از این حیث، یعنی از حیث ترجیحی پاسخ روشن است که هرچه وفاق از سوی عاملین حکومتی و عاملین درون جامعه تقویت شود، بهتر است و زندگی در جامعه بهتر و کم‌هزینه‌تر می‌شود. تعریف دوم از وفاق تعریفی “تحلیلی و واقع‌‌نگرانه” است. یعنی اینکه آیا میان جریان‌های تشکیل‌دهنده حکومت، یا رابطه حکومت و جامعه و یا اقشار متنوع در درون جامعه در شرایط وفاق و همبستگی قرار دارند یا نه؟ پاسخ این است؛ اتفاقا وضعیت وفاق در جامعه خوب نیست. کمی این نکته را توضیح می‌دهم که

ادامه مطلب »

روزنامه‌های دوره اصلاحات

خوشبختانه فایل پی‌دی‌اف مجموع شماره‌های روزنامه‌های «جامعه» ، «توس»، «عصرآزادگان» و «نشاط» که در دوران اصلاحات نشر یافت، در این آدرس dl.jalaeipour.com در دسترس است. علاقه‌مندان به مطالعه این روزنامه‌ها می‌‌توانند فایل های مورد نیاز خود را دانلود کنند. مرور فایل روزنامه های دوره اصلاحات   حمیدرضا جلائی‌پور ارتباط از طریق ایمیل : info@jalaeipour.com ارتباط از طریق تلگرام : @hamidrezajalaeipour

ادامه مطلب »

واکاوی کنشگری زنان در اعتراضات پاییز 1401 و پیامد‌های آن برای جامعه و نظام‌سیاسی

اعتراضات 1401 یکی از رخدادهای سیاسی و اجتماعی‌ای بود که فضای جامعه را در مقیاسی وسیع متأثر کرد. هدف این تحقیق واکاوی ریشه‌های اجتماعی حضور زنان در اعتراضات پاییز 1401 و نشان‌دادن پیامدهای آن برای جامعه و حکومت است. اگرچه خیزش اعتراضی 1401 لایه‌های اعتراضی مختلفی داشت، تمرکز این مطالعه بر کنش‌ورزی زنان در لایۀ مدنی این اعتراضات است.به این منظور با مطالعۀ کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای و نمونه‌گیری نظری، با 28 زن کنشگر سیاسی و اجتماعی مصاحبه شد. داده‌های گردآوری‌شده براساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی کدگذاری و تحلیل شدند.مقوله‌ها و مضامین استخراج‌شده از دل مصاحبه‌ها نشان داد در اعتراضات 1401، گسست میان «ذهنیت زنان» و «عینیت حقوقی و اجتماعی» آنان اهمیت دارد. تغییرات ارزشی و نگرشی در زنان و پذیرش‌نیافتن آن از سوی حکومت به همراه چند دهه کنترل پوشش و سبک زندگی زنان و گره‌زدن آن با هویت سیاسی حکومت، تقابل آنان با نظام سیاسی را تشدید کرده است. این اعتراضات پیامدهای جنسیتی، اجتماعی و فرهنگی

ادامه مطلب »